Ngẫu lực có liên quan đến sự chuyển động và cân bằng của chất rắn. Đây là kiến thức vật lý đã được học trong chương trình lớp 10 nhưng vẫn còn nhiều người chưa thực sự hiểu rõ về nó. Do đó trong bài viết hôm nay, VietChem sẽ giúp các bạn hiểu ngẫu lực là gì và công thức tính momen ngẫu lực để áp dụng khi cần thiết.
Ngẫu lực là khái niệm dùng để chỉ hệ hai lực. Chúng có độ lớn bằng nhau nhưng song song và ngược chiều nhau. Khi đó, hai lực cùng tác dụng vào một vật bất kỳ.
Đối với một vật, ngẫu lực chỉ khiến chúng quay chứ không di chuyển. Vì thế, độ lớn của ngẫu lực tỉ lệ thuận với lực và khoảng cách đến trục quay tính từ vị trí đặt của lực. Đồng thời, ngẫu lực còn có độ lớn tỉ lệ thuận với trục quay và góc giữa hướng của lực.
Có thể hiểu đơn giản, ngẫu lực chính là lực tác động lên một vật bất kỳ khiến vật đó quay quanh một trục cố định.
Ví dụ về ngẫu lực:
Tìm hiểu về ngẫu lực
Đối với trường hợp vật có trục quay cố định hoặc không có trục quay sẽ chịu tác dụng khác nhau của ngẫu lực. Vậy tác dụng của ngẫu lực là gì thì các bạn hãy cùng tìm hiểu cụ thể dưới đây.
Khi vật có trục quay cố định sẽ tạo nên các tác động sau:
Vận tốc của vật rắn sẽ bị thay đổi theo chiều hướng tăng hoặc giảm. Vận tốc tăng lên khi chiều của ngẫu lực và chiều của vật rắn cùng hướng. Đồng thời, vận tốc sẽ giảm đi khi chiều của ngẫu lực ngược chiều quay của vật rắn.
Tác dụng chính của ngẫu lực là làm cho vật rắn quay quanh trục cố định. Lực chuyển động tròn quanh trục quay nếu trục này không qua trọng tâm. Khi đó, vật sẽ tác dụng lực vào trục quay và chuyển động li tâm. Lực càng lớn, vận tốc càng cao rất dễ xảy ra tình trạng đứt gãy. Do đó, khi chế tạo các bộ phận cơ khí hay bộ phận của máy móc thì cần thiết kế sao cho trục quay đi qua trọng tâm.
Ngoài ra, momen quán tính của vật rắn cũng bị thay đổi bởi ngẫu lực. Momen càng lớn thì ngẫu lực càng lớn.
Tác dụng của ngẫu lực với vật quay có trục cố định
Nếu vật không có trục cố định thì sẽ xảy ra một số trường hợp sau:
Tác dụng của ngẫu lực đối với vật rắn
Momen ngẫu lực là gì? Theo đó, momen của ngẫu lực không phụ thuộc vào vị trí của trục quay. Với điều kiện trục đặt vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực. Khi đó, momen ngẫu lực luôn có giá trị được tính theo công thức: M = F1.d1 + F2.d2 = F(d1 + d2) = F.d
Trong đó:
Ngoài ra, dựa vào công thức tính momen ngẫu lực, có thể xác định được độ lớn của mỗi lực hay cánh tay đòn của ngẫu lực:
Hiểu rõ được ngẫu lực là gì sẽ giúp ích rất nhiều cho cuộc sống. Dưới đây là một số ứng dụng phổ biến của ngẫu lực:
Ngẫu lực được ứng dụng ở phanh và hệ thống lái của xe hơi
Thông qua kiến thức về ngẫu lực là gì, các bạn hãy cùng tìm hiểu một số bài tập tham khảo dưới đây:
Bài tập 1: Một ngẫu lực có độ lớn 20N. Khoảng cách giữa hai lực có chiều dài khoảng 30cm. Vậy momen ngẫu lực bằng bao nhiêu?
Cách làm: Áp dụng công thức: M = F.d = 20.0.3 = 6Nm.
Bài tập 2: Dùng tua vít bằng tay vặn chặt đinh vít. Khi đó, lực của tay tác dụng lên tua vít là loại lực gì?
Câu trả lời: Lực của tay tác dụng lên tua vít gọi là một ngẫu lực.
Hy vọng với những chia sẻ trên đã giúp các bạn hiểu rõ hơn về ngẫu lực là gì. Nếu muốn tìm hiểu nhiều hơn về ngẫu lực, các bạn hãy liên hệ với VietChem theo số hotline để được tư vấn và giải đáp tận tình.
Link nội dung: https://brightschool.edu.vn/ngau-luc-la-gi-cong-thuc-tinh-momen-ngau-luc-a21291.html